Kết cấu cú pháp biểu đạt thể phi hoàn thành trong tiếng nhật hiện đại và chuyển dịch sang tiếng Việt

Tóm tắt

Bài viết tập trung khảo sát ba kết cấu cú pháp tiêu biểu biểu đạt thể phi hoàn thành trong tiếng Nhật hiện đại và cách chúng được chuyển dịch sang tiếng Việt. Trên cơ sở hai phương pháp tiếp cận chính là miêu tả và đối chiếu, kết hợp với thống kê miêu tả, nghiên cứu tiến hành phân tích ngữ liệu trích từ hai tiểu thuyết của Kawabata Yasunari cùng các bản dịch tiếng Việt tương ứng. Kết quả cho thấy kết cấu [-tsutsuaru] được xác định là một kiểu tính tiến hành, biểu thị sự tiếp diễn hàm chứa tính chuyển tiếp, trong đó thời gian được ý thức như một trục hướng về phía trước và sự tình là tổ hợp nhiều giai đoạn biến đổi theo dòng thời gian. Kết cấu [-yotosuru] có ý nghĩa trung tâm là diễn đạt sự tình chưa xảy ra nhưng chủ thể đã hướng tới hoặc đang trong quá trình thực hiện hành động, nhấn mạnh tính dự phóng và chủ ý. Kết cấu [-tokoroda] được xem như một “công cụ đánh dấu” thời gian, giúp định vị chính xác một khoảnh khắc cụ thể trong dòng chảy của sự tình. Từ góc độ dịch thuật, kết quả phân tích cho thấy tương đương ý nghĩa thể không phải lúc nào cũng được ưu tiên hàng đầu. Người dịch thường linh hoạt lựa chọn các phương thức diễn đạt khác để đảm bảo tự nhiên, phù hợp ngữ dụng và phong cách trong tiếng Việt.