Sự biến đổi giá trị xã hội sự thông qua thay đổi hình ảnh nhân vật trên tiền giấy Nhật Bản qua từng thời kỳ

Tóm tắt

Tiền tệ không chỉ là phương tiện trao đổi kinh tế mà còn là một biểu tượng văn hóa – chính trị, phản ánh bản sắc và quyền lực quốc gia. Các nghiên cứu quốc tế đã nhấn mạnh vai trò biểu tượng của tiền tệ, từ việc khẳng định chủ quyền (Helleiner, 2003) đến việc củng cố sự đồng thuận xã hội (Gilbert, 1998; van der Horst, 2018). Ở Đông Á, Trung Quốc và Việt Nam duy trì hình ảnh ổn định của các lãnh tụ trên tiền giấy như biểu tượng tối cao của quyền lực (Wang, 2015; Zhang, 2020; Phạm, 2021). Ngược lại, Nhật Bản lựa chọn con đường khác khi thường xuyên thay đổi chân dung trên tiền để tôn vinh giới trí thức, nhà khoa học và văn nhân, qua đó nhấn mạnh tri thức và hiện đại hóa (Sugiura, 2010; Yamaguchi, 2017). Nghiên cứu này phân tích thiết kế tiền giấy Nhật Bản từ Series B đến Series F, qua đó chỉ ra sự dịch chuyển các giá trị xã hội mà nhà nước truyền tải. Kết quả cho thấy sự chuyển đổi từ các biểu tượng gắn với truyền thống sang những giá trị thực tiễn như khoa học, giáo dục và kinh tế, phản ánh mục tiêu phát triển của Nhật Bản trong bối cảnh toàn cầu hóa và dân số già hóa.